BIOS คืออะไร:
BIOS ย่อมาจาก Basic Input/Output System หรือจะแปลตรงตัวได้ว่าระบบพื้นฐานสำหรับการรับข้อมูลและการแสดงผล BIOS คือเฟิร์มแวร์ (firmware) ชนิดหนึ่งที่ถูกติดตั้งอยู่บนชิปหน่วยความจำถาวร (ROM หรือ Flash Memory) บนเมนบอร์ดของคอมพิวเตอร์ ทำหน้าที่เป็นสะพานเชื่อมระหว่างฮาร์ดแวร์และระบบปฏิบัติการ เป็นโปรแกรมแรกที่ทำงานเมื่อคุณเปิดเครื่องคอมพิวเตอร์
หน้าที่สำคัญ:
- POST (Power-On Self-Test): ตรวจสอบการทำงานเบื้องต้นของฮาร์ดแวร์ที่สำคัญ เช่น CPU, RAM, การ์ดจอ, คีย์บอร์ด, และฮาร์ดดิสก์ หากพบข้อผิดพลาด จะส่งเสียงบี๊บ (beep code), ไฟสถานะ หรือแสดงตัวเลขฐาน 16 บนเมนบอร์ด ที่มี LED Seven Segment อยู่บนเมนบอร์ด หรือในบางกรณีที่สามารถทำงานผ่านขั้นตอนการแสดงผลได้แต่ไม่สามารถบูตเข้าระบบได้ ก็จะมีการแสดงข้อความแจ้งเตือนบนจอ
- Initialization of Hardware Components: เริ่มต้นการทำงานและกำหนดค่าพื้นฐานให้กับอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์ต่างๆ ที่เชื่อมต่อกับเมนบอร์ด
- Bootstrap Loader: ค้นหาและโหลดระบบปฏิบัติการ (Operating System) จากอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูล (เช่น ฮาร์ดดิสก์ SSD หรือ USB) เพื่อให้คอมพิวเตอร์สามารถเริ่มทำงานได้
- CMOS Setup: เป็นส่วนที่ให้ผู้ใช้สามารถปรับแต่งการตั้งค่าพื้นฐานของฮาร์ดแวร์ เช่น ลำดับการบูต (boot order), วันที่และเวลาของระบบ, การตั้งค่า CPU/RAM บางส่วน, และการเปิด/ปิดพอร์ตต่าง ๆ
เกร็ดน่ารู้:
- BIOS เป็นเทคโนโลยีที่ถูกใช้งานมาอย่างยาวนานตั้งแต่ยุคแรกของคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล
- ในคอมพิวเตอร์รุ่นใหม่ ๆ BIOS ได้ถูกพัฒนาไปสู่ UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) ซึ่งมีความสามารถและฟังก์ชันการทำงานที่ทันสมัยกว่ามาก รวมถึงรองรับการบูตจากไดรฟ์ขนาดใหญ่กว่า 2.2TB และมี Graphic User Interface (GUI) ที่ใช้งานง่ายกว่า แต่ส่วนใหญ่เราก็ยังคงเรียกติดปากว่า BIOS หรือไม่ก็เรียกรวมไปว่า UEFI BIOS
- การเข้าสู่เมนู BIOS มักจะทำได้โดยการกดปุ่มเฉพาะ (เช่น F2, F10, Del, Esc) ซ้ำๆ ทันทีหลังจากเปิดเครื่อง ซึ่งแตกต่างกันไปในแต่ละผู้ผลิตเมนบอร์ดหรือโน้ตบุ๊ก
คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง:
- UEFI (Unified Extensible Firmware Interface): เฟิร์มแวร์รุ่นใหม่ที่มาแทนที่ BIOS ด้วยความสามารถที่เพิ่มขึ้น
- Firmware: ซอฟต์แวร์ที่ฝังอยู่ในฮาร์ดแวร์ ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอุปกรณ์นั้น ๆ
- CMOS (Complementary Metal-Oxide Semiconductor): หน่วยความจำขนาดเล็กที่ใช้เก็บการตั้งค่า BIOS โดยมีแบตเตอรี่ CMOS (ถ่านไบออส) คอยจ่ายไฟเลี้ยงเพื่อให้ข้อมูลไม่หายไปเมื่อปิดเครื่อง
- POST (Power-On Self-Test): กระบวนการตรวจสอบฮาร์ดแวร์เบื้องต้นเมื่อเปิดเครื่อง
- Boot Order: ลำดับการเลือกอุปกรณ์ที่จะใช้บูตระบบปฏิบัติการ
- Motherboard: แผงวงจรหลักของคอมพิวเตอร์ ซึ่งเป็นที่ตั้งของชิป BIOS/UEFI
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง:
- เมนบอร์ด (Motherboard): เป็นส่วนที่ชิป BIOS/UEFI ติดตั้งอยู่
- CPU (Central Processing Unit): โปรเซสเซอร์ที่ทำงานร่วมกับ BIOS เพื่อเริ่มต้นระบบ
- RAM (Random Access Memory): หน่วยความจำหลักที่ BIOS จะตรวจสอบและกำหนดค่า
- ฮาร์ดดิสก์ (Hard Disk Drive – HDD) / โซลิดสเตตไดรฟ์ (Solid State Drive – SSD): อุปกรณ์เก็บข้อมูลที่ BIOS ใช้ค้นหาระบบปฏิบัติการ
- ถ่าน BIOS (CMOS Battery): แบตเตอรี่ขนาดเล็กบนเมนบอร์ดที่ใช้รักษาข้อมูลการตั้งค่าใน CMOS
ตรวจสอบ BIOS ล่าสุด
- เมนบอร์ด ASRock: ASRock > Support