CODEC
CODEC คืออะไร
คำเต็ม: Coder-Decoder หรือ Compressor-Decompressor
ความหมาย: CODEC คือ เทคโนโลยี ที่มีทั้งในฝั่งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ ที่ทำหน้าที่ในการ “เข้ารหัส” (Encode) และ “ถอดรหัส” (Decode) ข้อมูลดิจิทัล ส่วนใหญ่มักใช้กับไฟล์เสียงและวิดีโอ เพื่อให้คอมพิวเตอร์สามารถจัดเก็บ ส่งผ่าน หรือเล่นไฟล์เหล่านั้นได้
อธิบายง่าย ๆ CODEC เปรียบเสมือน “ล่าม” ที่แปลงภาษาข้อมูลดิบ ๆ ให้เล็กลงเพื่อส่งต่อได้ง่าย (บีบอัด) และแปลงกลับมาเป็นภาพหรือเสียงให้เราดูรู้เรื่อง (คลายการบีบอัด)
หน้าที่สำคัญ:
- บีบอัดข้อมูล (Compression): ย่อขนาดไฟล์วิดีโอหรือเสียงที่มีขนาดใหญ่มาก ให้เล็กลงโดยยังคงคุณภาพไว้ เพื่อประหยัดพื้นที่ฮาร์ดดิสก์และแบนด์วิดธ์อินเทอร์เน็ต
- ถอดรหัสเพื่อเล่นไฟล์ (Playback): แปลงข้อมูลที่ถูกบีบอัดไว้ ให้กลับมาเป็นภาพและเสียงเพื่อให้โปรแกรม Media Player แสดงผลได้ถูกต้อง
- แปลงสัญญาณ (Signal Conversion): ในฝั่งฮาร์ดแวร์ (เช่น ชิปเสียง) ทำหน้าที่แปลงสัญญาณ Analog เป็น Digital และในทางกลับกัน
เกร็ดน่ารู้:
- นามสกุลไฟล์ ไม่ใช่ Codec: หลายคนเข้าใจผิดว่า
.MP4หรือ.MKVคือ Codec แต่จริงๆ แล้วมันคือ “Container” (ตู้คอนเทนเนอร์) ที่ห่อหุ้มข้อมูลไว้ ภายในตู้นั้นอาจจะใช้ Codec ต่างกันก็ได้ เช่น ไฟล์ .MP4 หนึ่งไฟล์อาจใช้ Codec ภาพเป็น H.264 ส่วนอีกไฟล์ใช้ HEVC (H.265) ซึ่งถ้าเครื่องเราไม่มี Codec ตัวนั้นๆ ก็จะเปิดไฟล์ไม่ได้แม้จะเป็น .MP4 เหมือนกันก็ตาม - Hardware Encoding: การ์ดจอรุ่นใหม่ๆ ทั้งของ NVIDIA, AMD หรือ Intel จะมีฮาร์ดแวร์ Codec แยกต่างหากรวมอยู่ในตัว GPU เลย เช่น NVIDIA NVENC, Intel: Quick Sync Video (QSV), AMD: VCN (Video Core Next) และ AMF (Advanced Media Framework) ช่วยให้สตรีมเกมได้ลื่นไหลโดยไม่กินแรง CPU
คำศัพท์ที่เกี่ยวข้อง:
- Bitrate: ปริมาณข้อมูลต่อวินาที ยิ่งมากภาพยิ่งชัด
- Lossless / Lossy: การบีบอัดแบบไม่สูญเสียคุณภาพ / และแบบสูญเสียคุณภาพบางส่วน
- H.264 (AVC) / H.265 (HEVC): มาตรฐาน Codec วิดีโอยอดนิยม
- AV1: Codec วิดีโอรุ่นใหม่แบบ Open Source ที่ให้คุณภาพสูงและประหยัดเน็ต
- MP3 / AAC / FLAC: Codec ยอดนิยมฝั่งเสียง
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้อง:
- Sound Card / Audio Interface: มีชิป Audio Codec
- Graphics Card (GPU): ใช้ในการเรนเดอร์และถอดรหัสวิดีโอความละเอียดสูง (4K/8K)
- Smartphone: มีชิปประมวลผลวิดีโอในตัว
- Streaming Camera / Webcam: กล้องบางรุ่นมี Codec บีบอัดในตัวเพื่อส่งภาพผ่าน USB
บทความที่เกี่ยวข้อง:
โปรแกรมดูหนังฟรี VLC vs PotPlayer vs MPC-BE และเสริมพลังด้วย K-Lite Codec ดูได้ทุกไฟล์ คมชัด ลื่นไหล